Wat maakt Noordwest-Frankrijk zo boeiend?

Langs de kust van de Noordzee en het Kanaal

Dit had eigenlijk in de Regiogids Noordwest-Frankrijk moeten komen als eerste hoofdstuk. Maar ik moest stukken tekst in het manuscript schrappen om binnen de 224 pagina's van het boek te blijven. Omdat dit oorspronkelijke hoofdstuk ook veel informatie bevatte die niet meteen op de inhoud van het boek betrekking had, besloot ik het weg te laten. Maar het zou zonde zijn om er niets mee te doen dus nu kun je het toch nog lezen.

Ik heb mij er jaren schuldig aan gemaakt: het noordelijkste stukje van Frankrijk liet ik voor wat het was als ik richting Normandië en Bretagne (of nog zuidelijker) ging. Daar kwam verandering in toen ik het idee kreeg om vanaf de Belgische grens bij De Panne de kust van de Noordzee en het Kanaal te volgen. Het werd een verrassende reis die eindigde bij de Mont Saint-Michel.

De regio's en departementen van Noordwest-Frankrijk

De reis die ik in de Regiogids Noordwest-Frankrijk met je deel gaat langs de kust van de regio’s:

•  Hauts-de-France
•  Normandië

en door de departementen:

•  Nord,
• Pas-de-Calais,
• Seine-Maritime,
• Somme,
• Calvados
• Manche en dan vooral de fraaie streek Cotentin.

De regio Hauts-de-France is lekker dichtbij

Sinds 2016 zijn de Franse regio’s in nieuwe administratieve regio’s ondergebracht. In het noorden van Frankrijk betekende dit dat Nord, Pas-de-Calais en Picardië werden samengevoegd tot de nieuwe regio Hauts-de-France. Dat wil niet zeggen dat de oude namen zijn verdwenen; de streken en departementen bestaan nog steeds met hun oorspronkelijke namen en worden in het toerisme ook zo aangeduid.

Er zijn overigens meer departementen in deze regio’s, maar die liggen verder in het Franse binnenland en liet ik grotendeels links liggen. Ze zijn zeker de moeite waard om te doorkruisen, daarom geef ik je hierna over deze gebieden wat tips. Ik hoop dat ik je hiermee kan verleiden om Noordwest-Frankrijk op te zoeken. Het is dichterbij dan je denkt!

De Noordwesthoek

De streek van Dunkerque (Duinkerken) tot en met Calais begint pal over de Belgische grens bij De Panne meteen al met fraaie zandstranden en verrassende plaatsen op circa 200 kilometer van de Nederlandse grens. Ga je verder, bijvoorbeeld naar de Opaalkust ten zuiden van Calais, dan tel je er 100 kilometer bij op. De bijzondere Baie de Somme ligt op 350 kilometer. De kust van Normandië is na min of meer 500 kilometer te bereiken. Allemaal afstanden die makkelijk op één dag zijn te overbruggen als je over de autoroute rijdt. Als je mijn eerdere boeken gelezen hebt of mij op internet volgt, weet je dat ík dat niet doe.

Lekker binnendoor langs de kust van Noordwest-Frankrijk

Voor de reis, zoals in de Regiogids Noordwest-Frankrijk staat, trokken wij ruim 4 weken uit en we verbleven op de grens van Nord en Pas-de-Calais, daarna bij de Baie de Somme, in de omgeving van Étretat en tussen Caen en Cherbourg-en-Cotentin. De afstanden tussen de verblijfplaatsen varieerden van 100 tot maximaal 240 kilometer. Zoals je op het kaartje met de route ziet, gaat het overgrote deel zo dicht mogelijk langs de kust. Onderweg hebben we veel ondernomen, gefietst, gewandeld en roadtrips met de auto gemaakt om meer te ontdekken. Al die ervaringen lees je in de volgende hoofdstukken, in de volgorde zoals wij deze reis hebben gemaakt. Je hoeft natuurlijk niet de complete reis te volgen, want dan zou je een maand nodig hebben om de ruim 850 kilometer langs de kust af te leggen tot je voor de Mont Saint-Michel staat. Gebruik het als inspiratiebron voor je eigen ontdekkingen.

Overnachten langs de kust van Noordwest-Frankrijk

Over overnachtingen hoef je je weinig zorgen te maken; er zijn via boekingsplatforms en verhuurorganisaties tal van goede vakantiehuizen, chambres d’hôte en hotels te boeken. Lees hoofdstuk 8 over slapen in Frankrijk maar eens in Frankrijk Binnendoor, ontdek het andere Frankrijk.

Ga je met een camper of caravan op pad? Dan vind je langs de kust veel campings en camperplaatsen. De gpx-bestanden van de routes en de Google Maps op de website van de Regigids Noordwest-Frankrijk kunnen je helpen om je eigen routes te maken. Download dan ook meteen het gratis luisterboek, dan vertel ik je persoonlijk onderweg al wat je op de plaats van bestemming kunt verwachten. Vergeet dus na aanschaf niet om je boek te registreren.

Nord: een stukje Vlaanderen in Frankrijk

Grenzend aan Vlaams-België ligt in het noorden van Frankrijk het departement Nord. Het is een streek die in de 16e eeuw jarenlang tot de Lage Landen behoorde, totdat de Franse koning Lodewijk XIV het gebied inpikte. In Nord is de affiniteit met Vlaanderen goed te voelen. Zo staat de Vlaamse leeuw in het wapen van het departement en worden ook symbolen als een Belgisch belfort gebruikt in de streek. Een belfort is een toren die in de middeleeuwen als wachttoren werd gebruikt. Je ziet belforts vaak nog aan of bij oude gebouwen zoals raadhuizen en markthallen.

Hoewel er dus een duidelijke historische band met het Belgische Vlaanderen is, spreekt men nauwelijks Vlaams in deze streek. Toch kun je elke dag wel iets tegenkomen wat herinnert aan het Vlaamse verleden, op straatnaamborden zie je in sommige plaatsen ook de Vlaamse straatnaam, cafés worden soms estaminet genoemd, dat afgeleid is van het Vlaamse staminee en in de lokale horeca staat het potjevleesch meestal op de menukaart. Het recept voor deze koude vleesschotel met kip, konijn, kalfs- en varkensvlees is eeuwenoud.

Een wijngaard voor Charbonnay op een steenberg

In Nord hebben de mijnbouw en de textielindustrie jarenlang de boventoon gevoerd. Textielfabrieken zijn er nog wel, de mijnen zijn al vele jaren gesloten. De streek had door deze industrie een slechte naam, maar dat is al lang verleden tijd. In het landschap kun je nog steeds de oude steenbergen van de mijnen zien. Deze zogenaamde terrils heeft men op sommige plekken een verrassend nieuw leven gegeven.

Bij het dorp Haillicourt is er bijvoorbeeld een wijngaard aangeplant. Sinds een paar jaar wordt daar van chardonnay-druiven een wijn gemaakt die men charbonnay noemt, een verwijzing naar charbon (steenkool). Enkele andere steenbergen in deze streek zijn met een trap te beklimmen. Bij Loos-en-Gohelle ligt de hoogste terril van Europa. Hier maak je een mooie wandeling. Tot slot kun je via een trap het hoogteverschil naar de top overbruggen. Bovenop heb je dan een magnifiek uitzicht op de verre omgeving. Deze bijzondere plek vind je op circa 50 kilometer van Lille.

Lille, het Parijs van het noorden...

Lille (Rijssel) is een stad die je moet bezoeken. Het is een regelrechte verrassing in Noord-Frankrijk. Deze gave stad wordt ook wel het Antwerpen van Frankrijk genoemd, maar daar doe je Lille mee tekort. De ligging op ongeveer 20 kilometer van de Belgische grens maakt de stad een aantrekkelijke bestemming voor een stedentrip.

Het meest bijzondere vind ik zelf telkens weer Vieux Lille. Dit stadsdeel ligt een beetje apart van het centrum van deze studentenstad, waardoor je er minder snel naartoe loopt. Dat is jammer, omdat Vieux Lille overdag en ’s avonds supergezellig is. Deze wijk achter de kathedraal Notre-Dame-de-la-Treille zit boordevol oude straatjes met veel restaurants, cafés en winebars, bijvoorbeeld in de Rue de Gand en de gezellige Rue de Monnaie. Je vindt in dit stadsdeel ook veel boetieks en andere bijzondere winkels. Trek wel makkelijke schoenen aan, want de meeste straten en trottoirs zijn voorzien van kinderkopjes.

Overigens is Lille na Parijs de grootste winkelstad van Frankrijk. Wil je shoppen? De winkels in Lille zijn van maandag tot en met zaterdag geopend van tien tot zeven uur. Een paar keer per jaar zijn de winkels ook op zondag open. Het gezelligst zijn de markten van de stad. Die vinden plaats op woensdag-,  vrijdag- en zondagochtend.

De citadel van Lille en een leuke plek met kinderen

Naast winkels heeft Lille nog veel meer te bieden. Er zijn prachtige musea, zoals het Palais des Beaux Arts, dat na het Louvre het grootste museum van Frankrijk is. Een pareltje in de stad is de binnenplaats van La Vieille Bourse. Daar wordt praktisch dagelijks een bijzondere boekenmarkt gehouden. In het weekend kun je er schaken en dammen, en in de maanden juli tot en met september is het op zondagavond tangotijd, met sfeervolle dansavonden.

Op loopafstand van het centrum ligt de citadel. Die mag in Lille niet op je lijstje ontbreken, je kunt er namelijk heerlijk wandelen. In de citadel is een speciale eenheid van het Franse leger gevestigd, waardoor je niet zelf achter de poorten een kijkje kunt nemen. Dat kan alleen met een gids van het office du tourisme. Ben je met kinderen? Dan is het Cita-Parc een aanrader, met 8000 vierkante meter spelplezier voor jong en oud. 

De braderie van Lille en lekker eten

Lille staat verder bekend om twee bijzondere evenementen. In het eerste weekend van september vindt de Braderie van Lille plaats. Het centrum is dan één grote markt en trekt bezoekers uit heel Europa. Dé attractie is dan om mosseltjes te eten. La Chicorée is daarvoor echt een instituut. Je kunt er dagelijks van acht uur ’s ochtends tot diep in de nacht terecht. De meningen zijn verdeeld over dit restaurant, maar een potje mosselen is er altijd goed. Aux Moules de Lille is ook een bekend adres om mosselen te eten.

In de buurt van de Rue de Monnaie vind je een paar goede restaurants, zoals Pureté en le Braque, waar ze dagelijks een lekker lunchmenu serveren. Zoek je een plek voor een drankje of hapje in een ongedwongen sfeer? Dan is Le Porthos in de Rue de la Monnaie een goed adres. Van eind november tot eind december staat de stad in het teken van kerst, met een gezellige kerstmarkt. Ook dan is Lille een topbestemming, bijvoorbeeld om in de juiste sfeer je kerstinkopen te doen.

De charmes van Pas-de-Calais

Iets verder weg dan Lille, maar nog altijd lekker dichtbij, ligt Arras. Die stad staat bekend om twee prachtige pleinen die worden omringd door fraaie panden. De gevels daarvan geven het centrum van Arras een uniek karakter. De Grand Place en de Place des Héros vormen het kloppend hart van Atrecht, zoals de Nederlandse naam luidt. Maar het meest bijzondere van Arras, dat zie je niet. Het ligt namelijk onder de grond.

De Carrière Wellington, het gangenstelsel onder de stad, ontstond in de 10e eeuw en is van oorsprong een middeleeuwse groeve waar kalkzandsteen werd uitgegraven. Zo’n 500 Nieuw-Zeelandse soldaten hielpen tijdens de Eerste Wereldoorlog mee om de groeve onder de stad uit te breiden. In iets meer dan vijf maanden slaagden ze erin een soort ondergrondse kazerne te maken die plaats bood aan 24.000 soldaten.

Arras lag zwaar onder vuur; het doel was om onzichtbaar bij de Duitse linies te komen en een verrassingsaanval uit te voeren. Op 9 april 1917 trokken de soldaten vroeg in de ochtend uit de tunnels omhoog. Het was het begin van de slag om Arras, die ondanks de verrassingsaanval niet goed verliep; Arras werd praktisch met de grond gelijkgemaakt.

Het fraaie hart van Arras

Op de Place des Héros staat het Belfort, met het stadhuis en het office du tourisme. Daar kun je een ticket kopen om onder de grond de unieke, indrukwekkende historie van Arras te ontdekken. Wellicht vraag je je af hoe het kan dat Arras nu zo’n mooie stad is. Dat zit zo: Fransen hebben gevoel voor historie en op grond van oorspronkelijke tekeningen kon men het centrum reconstrueren en herbouwen zoals het er voor de Eerste Wereldoorlog heeft uitgezien.

Nu is het een prachtig stadje met diverse monumenten die zijn opgenomen op de Unesco Werelderfgoedlijst. Ik kom er graag met Marian voor de gezellige sfeer en de fantastische markt op zaterdag. En omdat een lokaal biertje nergens lekkerder smaakt dan op een terras in Arras! Tip: als je onder de grond bent uitgekeken, beklim dan de toren van het belfort voor een fraai uitzicht en ontdek een ander geheim achter de klassieke gevels van Arras en het belfort… beton.

Het land van de zeven valleien in Pas-de-Calais

Le Pays des 7 vallées, tussen Arras en de Opaalkust, vind je op nog geen drie uur rijden van Nederland. Hier is geen massatoerisme het gebied is aantrekkelijk om te wandelen, te fietsen en te genieten van de natuur en rust. Letterlijk heet deze streek “land van de zeven valleien”. Die valleien worden gevormd door de rivieren:

De eerste, l'Authie kom je verderop nog tegen, want bij de monding in het Kanaal bij de badplaats Berck-sur-Mer kun je bij laagwater iets unieks zien. Ook de monding van de Canche, bij Touquet-Paris-Plage, is de moeite waard vanwege een door duinen omgeven baai.

Omdat er in Le Pays des 7 vallées geen grote steden zijn, valt er vooral veel te ontdekken van het authentieke Frankrijk. Het gebied is niet dichtbevolkt en de afwisselende natuur nodigt uit om de dorpen te bezoeken en een wandeling of fietstocht te maken. Dit boek gaat vooral over de kust en die is in Pas-de-Calais indrukwekkend.

Van Calais tot Berck-sur-Mer wordt het kustgebied Côte d’Opale, de Opaalkust, genoemd. Zandstranden, kapen, unieke natuurgebieden en badplaatsen wisselen elkaar daar af.

Langs de kust. van het oude Picardië

Als je de kust verder volgt, kom je na de Côte d’Opale in Somme, dat samen met de departementen Aisne en Oise deel uitmaakte van de voormalige regio Picardië.

Somme is genoemd naar de gelijknamige rivier, die bij Saint-Valery-sur-Somme een prachtige baai vormt. Het departement strekt zich uit tussen Berck-sur-Mer en Le Tréport tot de snelwegen in het binnenland die naar Parijs leiden. In de RegiogidsNoordwest-Fr`ankrijk kun je nader kennismaken met Somme en de baai waar de rivier het Kanaal in stroomt. Maar zowel Somme als Aisne en Oise hebben meer te bieden voor een aantrekkelijke vakantie. Zo zijn de steden Abbeville en Amiens de moeite waard om te bezoeken.

Amiens indrukwekkend veelzijdig?

Indrukwekkend in Amiens is de kathedraal Notre-Dame d’Amiens. Deze kathedraal stamt uit de 13e eeuw en is de grootste gotische kathedraal van Frankrijk. Wat Amiens verder bijzonder maakt is Saint-Leu, de oudste wijk van de stad. Hier kun je het beste zonder plan door de straatjes met kleurrijke huizen wandelen. Ben je op zaterdag in Amiens? Dan is de markt met verse producten uit de drijvende tuinen van de stad een aanrader.

Drijvende tuinen? Jazeker! In Amiens vormen Les hortillonnages d’Amiens een bijzondere bezienswaardigheid. In het oosten van de stad lagen vele honderden jaren geleden uitgestrekte moerassen met een oppervlakte van wel 10.000 hectare. Op deze vruchtbare bodem werd later veel groente gekweekt. Door het steken van turf en de uitbreidingen van de stad zijn er bij benadering nog 300 hectare van over, maar de groenteteelt is er nog steeds belangrijk. Het gebied is met traditionele bootjes bereikbaar en talloze kanalen en vaarten doorkruisen de eilandjes. Ze worden ook wel de ‘drijvende tuinen van Amiens’ genoemd. Amiens is echt een stad waar je makkelijk een paar dagen kunt doorbrengen. 

Een van de oudste Belforts van Frankrijk?

Tussen Amiens en de zee ligt Abbeville. Deze stad heeft in de Eerste en de Tweede Wereldoorlog veel te lijden gehad, ruim 70% werd verwoest. Maar ook in Abbeville wisten de inwoners na de oorlog het centrum van hun stad te herbouwen. Ze lieten zelfs de collegiale kerk Saint-Vulfran kundig restaureren. Van het oorspronkelijke middeleeuwse karakter is in het centrum helaas niet veel bewaard gebleven, al kun je in sommige straatjes nog wel de middeleeuwse sfeer proeven. Bewonder ook het Belfort van Abbeville, een van de oudste belforts van Noord-Frankrijk.

Het oude hart van Picardië: Somme, Aisne, Oise

Samen met Somme vormen de departementen Aisne en Oise het hart van het oude Picardië. Het zijn streken waar landerijen en bossen elkaar afwisselen met kleine dorpen op het platteland. Je zult er geen massatoerisme vinden.

Aisne is het departement dat richting Parijs links van de autoroute A1 ligt. In het noorden raakt het de Belgische grens en het departement Nord. Je zit in dit departement het verst van de zee af en kunt er nog net wijngaarden aantreffen in de uitlopers van de Champagnestreek richting Reims. Laon is de hoofdstad van dit departement. Deze plaats ligt prominent op een heuvel, waardoor je de kathedraal al van verre kunt zien. Het is een middeleeuwse stad waar je heerlijk kunt slenteren in de oude straatjes.

Ook aangenaam is de streek van Thiérache. Daar vind je dorpen met versterkte kerken uit de 16e eeuw. Het loont de moeite om op de bonnefooi een roadtrip te maken en op zoek te gaan naar de 60 nog bewaarde versterkte kerken waar in vroegere tijden soldaten en burgerij bescherming vonden. Je kunt je zoektocht naar de églises fortifiées de Thiérache starten op ongeveer 70 kilometer ten westen van Charleville-Mézières (zie de Regiogids Noordoost-Frankrijk) bij het stadje Vervins. Bij het office du tourisme kunnen ze je aan meer informatie helpen.

Het departement Oise ligt ten noorden van Parijs en is een verrassende streek met kastelen waar je u tegen zegt, zoals Château de Chantilly, Château de Pierrefonds en Château de Compiègne. De laatste twee liggen aan de rand van het Fôret de Compiègne, een van de grootste staatsbossen van Frankrijk. Over groot gesproken: in Beauvais vind je de immense Cathédrale Saint-Pierre, waarvan het koor bekendstaat als het hoogste ter wereld. Overigens werd de bouw in 1284 verstoord door een instorting. Het oorspronkelijke bouwplan werd daardoor nooit voltooid.

Als je vanuit Beauvais over de D1 naar het dorpje Gerberoy rijdt, kun je je daar vergapen aan een van de mooiste dorpen van Frankrijk. Rij daarna over de D315 of D49 naar de Baie de Somme en je kunt ruim 90 kilometer lang kennismaken met een glooiend landschap tot je in Saint-Valery-sur-Somme of Le Crotoy aankomt. Deze twee plaatsen vormen een prima uitvalsbasis om de unieke omgeving van de monding van de rivier de Somme te ontdekken. Verderop lees je daarover meer.

Achter de kust van Normandië

Een van de populairste vakantiebestemmingen van Frankrijk is zonder twijfel Normandië.

Als je de kust van het Kanaal volgt, begint deze regio bij Le Tréport en eindigt bij de Mont Saint-Michel. Daartussenin vind je een streek die uit vijf departementen bestaat: Seine-Maritime, Calvados, Manche, Orne en Eure.

Elke streek heeft zijn eigen karakter, maar de eerste drie hebben iets met elkaar gemeen: de zee! In Seine-Maritime ligt zelfs een van de spectaculairste kusten van Frankrijk: de Côte d’Albâtre. Étretat zal je waarschijnlijk het bekendst in de oren klinken, en als dat niet zo is, kun je een paar hoofdstukken verder je hart ophalen. Tussen Tréport en Le Havre kun je aan de Côte d’Albâtre makkelijk een paar weken doorbrengen. Het gebied ligt op vier uur rijden van de Nederlandse grens en drie uur van de Belgische grens.

De hoofdstad van Normandië en Seine-Maritime is Rouen. Die stad is het waard om een omweg te maken. Ik zal je verderop meer over deze fraaie stad vertellen. Volg je vanaf Rouen de rivier de Seine stroomafwaarts, dan kom je vanzelf bij de brede monding van de rivier bij Le Havre. Daar zie je aan de overkant de contouren van het beroemde Honfleur liggen. De schilderachtige haven is een toeristische trekpleister van jewelste. Om er te komen moet je de Seine oversteken via de indrukwekkende Pont de Normandie.

Calvados en cider

Eenmaal aan de overkant ben je aangekomen in het departement Calvados. Klinkt lekker, hè? Waarschijnlijk is dit het bekendste departement van Normandië. Hier komt niet alleen de beroemde appelbrandewijn vandaan, maar ook heerlijke cider. De Route du Cidre slingert langs uitgestrekte boomgaarden, dorpen met vakwerkhuizen, boerderijen en producenten waar je de dranken kunt proeven en kopen.

Aan de kust van Calvados en het Pays d’Auge vind je badplaatsen met uitgestrekte zandstranden en indrukwekkende villa’s uit de periode van1871 tot het begin van de Eerste Wereldoorlog. Je kunt er nog de sfeer van de belle époque proeven.

Het departement Manche en Cotentin

De kust volgend kom je ter hoogte van Caen bij de indrukwekkende landingsstranden van D-Day tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daar steekt Normandië meteen een flink stuk het Kanaal in en vormt er grotendeels het departement Manche, met de aantrekkelijke streek Cotentin. Dat was het doel van de rmijn reis langs de kust van Noordwest-Frankrijk, dus daar lees je meer over in de Regiogids Noordwest-Frankrijk. Het is een streek die mij aangenaam verrast heeft.

De twee andere departementen van Normandië liggen meer naar het binnenland. Eure grenst voor een deel aan de Seine niet ver van Honfleur en strekt zich uit richting Parijs. Volg de rivier stroomopwaarts en je komt vanzelf bij Parijs.

Claude Monet en een bijzonder beukenbos

Het is een rustig stukje Frankrijk waar het toerisme zich vooral concentreert bij het dorpje Giverny, dat wereldberoemd is geworden omdat de schilder Claude Monet er woonde. Hier werd hij geïnspireerd en maakte hij zijn prachtige schilderijen met de waterlelies. Het landschap is er vriendelijk en glooit licht.

Tussen Rouen en Giverny ligt trouwens een schattig dorp, een van de mooiste van Frankrijk: Lyons-la-Forêt. Het dorp heeft niet voor niets fôret (bos) in zijn naam, want het ligt bij een uitgestrekt beukenbos van maar liefst 10.695 hectare. Het wordt als een van de fraaiste beukenbossen van Europa gezien. Dat kun je zelf controleren, want de paden en wegen in het bos zijn ideaal om te wandelen en te fietsen. Op de Place de la Halle in het dorp staat, hoe kan het ook anders, een  oude markthal. Op maar liefst drie ochtenden wordt er markt gehouden: donderdag, zaterdag en zondag.

Tot slot

Dit is oorspronkelijk het eerste hoofdstuk dat ik schreef voor de Regiogids Noordwest-Frankrijk. Toen het hele manuscript klaar was bleek ik echter veel te veel te hebben geschreven en moest er geschrapt worden. Uiteindelijk sneuvelde na veel wikken en wegen dit hoofdstuk omdat het vooral over de streken ging waar juist het boek niet over gaat. Dat gaat namelijk vooral over de kust van Noordwest-Frankrijk. Im vond het echter toch jammer om er helemaal niets mee te doen, vandaar dat je het nu op de website alsnog kunt lezen.

Heb je de Regiogids Noordwest-Frankrijk nog niet? Je kunt het hier alsnog bestellen.

Bon voyage!

Ruud